Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında demir-çelik sektöründe DC motorlar yerine yerli AC tahrik sistemleri geliştirilecek. Proje, verimliliği artırıp karbon emisyonunu azaltmayı hedefliyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından Dünya Bankası desteğiyle yürütülen SAYEM 1833 – Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında, demir-çelik sektöründe teknolojik bir dönüşüm programı desteklenmeye hak kazandı. Bu stratejik programla, sektörde yaygın olarak kullanılan DC tahrik sistemlerinin yerine yerli ve milli AC tahrik sistemlerinin getirilmesi hedefleniyor. Bu dönüşüm, yüksek verimlilik, düşük bakım maliyeti ve sürdürülebilirlik avantajları sunacak.
WAT Motor’un yürütücülüğünde hayata geçirilen Ürünleştirme Programı, üç ana ürün geliştirme projesini kapsıyor. WAT Motor, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Analiz Motor iş birliğiyle AC dönüşüm için verimlilik odaklı bir motor ailesi geliştirilecek. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sönmez Trafo ve Genkor ise yüksek verimli endüstriyel sürücü platformu oluşturacak. PGR ve Toprakkale Sac ise ağır hizmet tipi redüktör sistemleri tasarımı projelerini yürütecek.
Üniversite ve sanayi paydaşlarını bir araya getiren 8 kurumun katıldığı AR-GE ve ürünleştirme çalışmasıyla, haddehane uygulamalarına yönelik yüksek güçlü ve rekabetçi ürünlerin geliştirilmesi amaçlanıyor. Bu proje, elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanındaki yerli yetkinliği artırmayı ve ihracat potansiyeli yüksek sürdürülebilir çözümlerin ürünleştirilmesini hedefliyor.
Programın temel hedeflerinden biri, yüzde 82-88 verimliliğe sahip DC motor sistemlerinin yerine yüzde 96,5 ve üzeri verimlilik seviyesine sahip senkron motor tabanlı tahrik sistemleri geliştirmek. Bu sayede enerji tüketimi ve karbon emisyonları önemli ölçüde azaltılacak, bakım ihtiyacı düşürülecek ve işletme sürekliliği artırılacak.
Geliştirilecek sistemler, enerji geri kazanımı, gelişmiş kontrol algoritmaları ve kestirimci bakım gibi özelliklerle modern haddehane uygulamalarının ihtiyaçlarına uygun hale getirilecek. Ayrıca, haddehanelerin yüksek tork gereksinimlerini karşılayacak ağır hizmet tipi redüktör sistemleri de yerli olarak geliştirilecek. Bu entegre yaklaşım, motor, sürücü ve mekanik güç aktarım sistemlerini kapsayan bütüncül bir yerli teknoloji platformu oluşturacak.
Bu iş birliği sayesinde Türkiye’nin elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanındaki mühendislik kapasitesinin geliştirilmesi hedefleniyor. Program sonunda ortaya çıkacak yerli ve özgün teknolojilerin hem Türkiye’deki sanayi tesislerinde kullanılması hem de Avrupa başta olmak üzere küresel pazarlarda ihracat potansiyeli taşıyan rekabetçi ürünlere dönüşmesi amaçlanıyor.
Geliştirilecek yeni nesil tahrik sistemleri, enerji verimliliğini artıran, karbon emisyonlarını azaltan ve sürdürülebilir üretimi destekleyen teknolojiler sunarak Türkiye’nin sanayide yeşil dönüşüm ve yüksek katma değerli üretim hedeflerine önemli katkılar sağlayacak.
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) uygulaması, demir-çelik üretiminde karbon yoğunluğunun azaltılmasını küresel ticaret açısından kritik bir konu haline getirdi. Türkiye’nin Avrupa ile güçlü ticaret ilişkileri ve demir-çelik ihracatının önemli bir bölümünün Avrupa pazarına yapılması, üretim süreçlerindeki teknolojilerin karbon ayak izini stratejik bir rekabet unsuruna dönüştürüyor.
Enerji verimliliği yüksek ve düşük karbon yoğunluğuna sahip üretim teknolojilerine geçiş sağlayamayan tesislerin, gelecekte ihracat pazarlarında maliyet baskısıyla karşılaşması bekleniyor. Bu nedenle, sanayi üretiminde kullanılan elektrikli tahrik sistemlerinin modern ve yüksek verimli teknolojilerle dönüştürülmesi, enerji maliyetlerini düşürmenin yanı sıra sürdürülebilir üretim, karbon emisyonlarının azaltılması ve ihracat rekabetçiliğinin korunması açısından stratejik bir gereklilik olarak öne çıkıyor.
Demir-çelik sektörü, Türkiye’nin toplam enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 7’sini, sanayi sektöründeki enerji kullanımının ise yaklaşık yüzde 22’sini oluşturuyor. Bu enerji yoğunluğu, üretim süreçlerinde kullanılan teknolojilerin verimliliğinin artırılmasını hem enerji maliyetlerinin düşürülmesi hem de karbon emisyonlarının azaltılması açısından büyük önem taşıyor.
Haddeleme proseslerinde kullanılan eski nesil DC motor tabanlı teknolojiler, yüksek bakım ihtiyacı, görece düşük enerji verimliliği ve işletme maliyetleri nedeniyle günümüz sanayisinin sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu değil. Elektrik makineleri ve güç elektroniği teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte, yüksek verimli AC senkron motor tabanlı tahrik sistemleri, özellikle rotoru sargılı senkron motor (WRSM) teknolojisi, demir-çelik sektöründe güçlü bir alternatif haline geldi.
Bu ihtiyaçtan hareketle kurgulanan Ürünleştirme Programı, demir-çelik sektöründe faaliyet gösteren haddehaneler için yüksek güçlü, enerji verimli ve sürdürülebilir özelliklere sahip yeni nesil elektrikli tahrik sistemleri geliştirmeyi hedefliyor. Program kapsamında geliştirilecek çözümler, motor, sürücü, güç elektroniği, redüktör ve kontrol sistemlerini kapsayan entegre bir sistem yaklaşımıyla tasarlanıyor.
