TÜİK verilerine göre, Türkiye’de AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşvikleri 2024’te 169 milyar lirayı aşarak önemli bir artış gösterdi. En büyük payı gelir vergisi stopaj desteği aldı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ilişkin dolaylı AR-GE teşviklerini açıkladı. Rapora göre, AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşvikleri 2023’te 105 milyar 977 milyon lira iken, 2024’te yüzde 59,5’lik bir artışla 169 milyar 33 milyon liraya ulaştı.
Dolaylı AR-GE teşviklerinden en fazla fayda sağlayan kalem, 86 milyar 105 milyon lira ile gelir vergisi stopaj desteği oldu. Ardından 81 milyar 63 milyon lira ile kurumlar vergisi, 1 milyar 725 milyon lira ile gelir vergisi ve 141 milyon lira ile katma değer vergisi (KDV) desteği sıralandı.
Beyan edilen AR-GE harcamalarına göre sağlanan dolaylı teşviklerin yüzde 50,9’u gelir vergisi stopaj desteğinden, yüzde 49,1’i ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden karşılandı.
AR-GE teşviklerinden yararlanan girişim sayısı 2024’te 11 bin 835 olarak kayıtlara geçti. Bu girişimler arasında en fazla beyanname verenler bilgi ve iletişim sektöründen oldu. Bu sektörü 6 bin 98 girişimle bilgi ve iletişim, 2 bin 421 girişimle imalat sanayi ve 1627 girişimle mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler takip etti.
4691 sayılı Kanun kapsamında sağlanan gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon liraya ulaştı. Bu tutarın yüzde 71,2’si bilgi ve iletişim, yüzde 14,5’i imalat ve yüzde 5,9’u mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerindeki girişimlere aktarıldı.
5746 sayılı Kanun kapsamında ise gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 39 milyar 561 milyon lira olarak gerçekleşti. Bu teşvikten en çok faydalananlar yüzde 72,9 ile imalat, yüzde 14,7 ile bilgi ve iletişim ve yüzde 4,1 ile finans ve sigorta faaliyetleri sektörlerinde yer alan girişimler oldu.
Geçen yıl gelir ve kurumlar vergisi kapsamında AR-GE desteğinden yararlanan 7 bin 87 girişimin 5 bin 321’i 4691 sayılı Kanun, 1766’sı ise 5746 sayılı Kanun’dan faydalandı. Bu durum, yararlanıcı girişimlerin yüzde 75,1’inin 4691 sayılı Kanun, yüzde 24,9’unun ise 5746 sayılı Kanun kapsamında destek aldığını gösterdi.
Ekonomik faaliyet alanlarına göre, imalat sektöründeki girişimlerin yüzde 82,1’i 5746 sayılı Kanun’dan, yüzde 17,9’u ise 4691 sayılı Kanun’dan yararlandı. Bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlerin yüzde 84,1’i, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektöründeki girişimlerin ise yüzde 81,1’i 4691 sayılı Kanun kapsamındaki gelir ve kurumlar vergisi desteğinden faydalandı.
KOBİ’lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı 2024’te yüzde 38,2 olarak belirlendi. Toplam 11 bin 835 girişimden yüzde 89,5’i KOBİ statüsünde yer alırken, büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 10,5 olmasına rağmen dolaylı AR-GE teşviklerinin yüzde 61,8’inden faydalandı.
KOBİ’lere sağlanan 64 milyar 596 milyon liralık dolaylı AR-GE teşviklerinin yüzde 61,1’i orta ölçekli, yüzde 32,1’i küçük ölçekli ve yüzde 6,8’i mikro ölçekli girişimlere aktarıldı.
