Tarım emtia piyasasında temmuz ayında buğday fiyatları yüzde 8,5 artarak Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Küresel faktörler etkili oldu.
Temmuz ayında tarım emtia piyasasında buğday fiyatları Chicago Ticaret Borsası’nda yüzde 8,5 artışla kile başına 7,1125 dolara yükselerek Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Rusya-Ukrayna savaşı, küresel kuraklık ve El Nino hava olayı gibi faktörler bu sert yükselişte etkili oldu. Mısır, soya fasulyesi ve pirinç fiyatları da bu dönemde artış gösterdi.
Aynı dönemde mısır fiyatları yüzde 6,4, soya fasulyesi fiyatları yüzde 3,8 ve pirinç fiyatları yüzde 5 oranında arttı. Soya fasulyesi de kile başına 12,5650 dolarla Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. ABD merkezli Intercontinental Exchange’te ise kahve ve pamuk fiyatları yükseldi.
Intercontinental Exchange’de kahve fiyatları yüzde 6,2, pamuk fiyatları ise yüzde 5 oranında artış kaydetti. Kakao fiyatları ton başına yüzde 6,3 yükselirken, şeker fiyatları yüzde 2,6 azaldı. Bu dalgalanmalar küresel iklim ve üretim endişelerini yansıttı.
El Nino hava olayı özellikle kahve fiyatları üzerinde belirleyici rol oynadı. Güney Amerika ve Güneydoğu Asya bölgelerinde hissedilen bu olay, Brezilya ve Vietnam’da hava sıcaklıklarının yükselmesine ve yağışların azalmasına neden oldu. Bu durum, kahve ağaçlarının çiçeklenmesini olumsuz etkiledi.
Brezilya, arabica türü kahvede, Vietnam ise robusta türü kahvede dünyanın önde gelen üreticileri arasında yer alıyor. Bu ülkelerdeki sıcaklık artışları ve yağış azlığı, kahve rekoltesinde düşüş beklentilerini artırdı. Yatırımcılar ETF’ler üzerinden kahve pozisyonlarını artırdı.
İklimsel faktörler Hindistan’da pamuk ekim alanlarını azalttı ve Sincan bölgesindeki aşırı sıcak hava pamuk fiyatlarını yükseltti. Batı Afrika’da Fildişi Sahili ve Gana’daki şiddetli yağışlar, kakao ağaçlarında siyah kabuk hastalığı riskini artırarak kakao üretimi endişelerini tetikledi.
Şeker piyasasında ise küresel arzın bol olacağına dair beklentiler, üretim risklerinin önüne geçti. Bu durum, şeker fiyatlarında düşüşe yol açarak diğer emtialardan ayrıştı.
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, El Nino’nun buğday fiyatları üzerindeki etkisine dikkat çekti. Ergezen, bu hava olayının bazı bölgelerde mevsim normallerinin üzerinde sıcaklıklar ve daha az yağış getirdiğini belirtti. Bu durum üretim konusunda endişeleri beraberinde getirdi.
Ergezen, El Nino etkisinin Güney Amerika, Güneydoğu Asya ve Avustralya’da görüldüğünü ifade etti. Avustralya, ABD, Fransa ve Almanya gibi önemli buğday üreticisi ülkelerde de yüksek sıcaklıklar yaşandı. Bu durum üretim tahminlerinin aşağı yönlü revize edilmesine yol açarak buğday fiyatlarını yükseltti. El Nino etkisinin 2027 Şubat’a kadar sürmesi bekleniyor.
ABD merkezli Round Lakes Commodities’in Kurucu Ortağı Tore Alden, buğday piyasasını güçlü talebin desteklediğini söyledi. Alden, ABD’nin bazı bölgelerindeki ortalamanın üzerindeki sıcak havaların buğday veriminde düşüş olasılığını artırdığını ekledi. Ayrıca, artan petrol fiyatlarından kaynaklanan enerji ve ulaşım maliyetleri de fiyat yükselişlerine katkıda bulundu.
