Fikri ve Sınai Mülkiyet Haklarının Gümrüklerde Korunması

Ticaret Bakanlığı‘na marka, patent ve tasarım gibi fikri ve sınai mülkiyet haklarına konu eşyanın gümrüklerde korunması için yapılan başvurusu sayısı 2015-2025 döneminde 26 bin 10 olurken ekonomik kayıpların önlenmesi için bu eşyalar için el koyma ya da işlem durdurma kararı veriliyor. Son yıllarda teknolojik gelişmelerin hızla ilerlemesi, dijitalleşme ve küresel ticaretin genişlemesi, fikri ve sınai mülkiyet haklarına ilişkin ihlallerle daha fazla karşılaşılmasına neden oluyor. Bu sebeple marka, patent ve tasarım gibi fikri ve sınai mülkiyet haklarının gümrüklerde korunması, sınır aşan sahtecilik suçlarıyla mücadelede, ekonomik kayıpların önüne geçilmesi, tüketici sağlığı ve güvenliğinin korunması ile uluslararası yükümlülüklerin yerine getirilmesi gibi nedenlerle kilit rol oynuyor.

Gümrük idareleri resen durdurma hakkına da sahip. Bu kapsamda Ticaret Bakanlığı, gümrüklerde sahteciliğe karşı mücadeleyi sürdürerek sahte veya korsan ürünlerin tespit edilmesine, durdurulmasına ve bu ürünlere el konulmasına yönelik faaliyetlerde bulunuyor. Bakanlığa bağlı Gümrükler Genel Müdürlüğü, fikri ve sınavi mülkiyet haklarının sınır önlemleri çerçevesinde korunması ile buna yönelik elektronik başvuru sürecini yürütüyor.

Hak sahibinin yetkilerini ihlal eder mahiyetteki eşyanın alıkonulması veya gümrük işlemlerinin durdurulması, hak sahibinin veya temsilcisinin talebi üzerine gümrük idareleri tarafından gerçekleştiriliyor. Gümrük idaresi, hak sahibi henüz başvuruda bulunmamış olsa bile ithal veya ihraç konusu eşyanın fikri ve sınai mülkiyet haklarını ihlal ettiğine dair açık deliller olması halinde, eşyanın işlemlerini resen durdurabiliyor veya eşyayı alıkoyabiliyor.

Geçen yıl 3 bin 139 başvuru yapıldı. Fikri sınai mülkiyet haklarının gümrüklerde korunmasına ilişkin yapılan başvuru sayılarında yıllar içinde artış görüldü. 2015 yılında 1592 başvuru yapılırken bu sayı 2020’de 2 bin 228 oldu. Söz konusu hakların gümrüklerde korunması için 2024 yılında 3 bin 31 başvuru alınırken geçen yılki başvuru sayısı 3 bin 139 olarak belirlendi. Bu doğrultuda geçen yıl yapılan başvuru sayısı 2015’e göre yüzde 97,2 artış gösterdi. 2015-2025 yıllarını kapsayan 11 yılda fikri ve sınai mülkiyet haklarının gümrüklerde korunmasına ilişkin 26 bin 10 başvuru yapıldı.